سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
174
تاريخ ايران ( فارسى )
تاريخ هم از افسانه خالى نيست ، اين شاعر نه اين است كه بهترين اطلاعيكه در دست داشته به كار نبرده باشد ليكن « 1 » با معلوماتيكه امروز داريم ظاهر مىشود كه مآخذ او در بسيارى از موارد به كلى بىاعتبار بوده است . سلسلهء پيشدادى تاريخ ايران بطوريكه اهل آن كشور معتقدند به سلسلهء افسانهاى موسوم به پيشدادى شروع مىشود . مؤسس اين سلسله كيومرث بود كه در نزد زردشتيان بمنزلهء آدم است و او با دو نفر از جانشينهايش هوشنگ و تهمورس گمان ميرود كه اساس تمدن ايرانرا گذاشته باشند . جمشيد و ضحاك اما معروفترين اين سلاطين افسانهاى جمشيد « 2 » بوده است كه بناى پرسپليس كه امروز تختجمشيد ناميده مىشود و اختيار سال شمسى و اختراع اكثر صنايع و علوم كه مبناى تمدن مىباشد « 3 » به او منسوب است . اختراع شرابرا هم از او ميدانند و واقعهاى براى آن نقل ميكنند و ميگويند مقدارى انگور در جائى نگاهداشت و آنها تخمير شده تصور كرد موذى و مضر است ، يكى از زوجات جمشيد مبتلا به مرض دردناكى شد و براى رهائى از زحمت زندگى از آن مشروب فاسد نوشيد ولى بر خلاف انتظار خواب خوش براى او آمد و شفا يافت ، از آن روز ايرانيها شراب را سم مطلوب ناميده باوجود منعيكه در قرآن از آن شده است بسيارى از طبقات عاليهء قوم مزبور معتاد بشرب آن ميباشند . جمشيد پس از آنكه چندين سال سلطنت كرد گرفتار غرور و نخوت گرديد و بناى جور و بيدادى را گذاشت و ادعاى الوهيت نمود و چنان كه در يشت 19 مسطور است « 4 »
--> ( 1 ) - در فصل 41 و 54 نيز در اطراف اينموضوع بحث شده است « مؤلف » . ( 2 ) - جزء اول اين اسم عينا همان ياما و يايى ماست كه شرح آن در فصل نهم گذشت ، اما « شيد » و آن به معناى درخشان است . . . « مؤلف » . ( 3 ) - ايرانيان دليل آورده ميگويند آنكس كه عمارات پرسپليس و پاسارگاد را ساخته است بايستى از ديوان كار گرفته باشد و چون تنها جمشيد و سليمان بر ديوان مسلط بودهاند پس فقط همينها توانستند يكچنين بناهاى عظيم الجثه و فوق العادهاى بسازند « مؤلف » . ( 4 ) - ( يما ) و آن بشرح زير است : پندار و گفتارش را بدروغ و ناراستى آلوده كرد در همانوقت هماى بزرگى و جلال از او غايب گرديد .